فیل سفید

داستان فیل سفید

حکایت فیل سفید به سال 1851 بازمی گردد، در آن زمان پادشاه کشور سیام (تایلند امروزی) فیل سفیدی را به پادشاه کشور همسایه به عنوان هدیه اهدا می کند. فیل سفید در آن کشور مظهر عدالت و قدرت شناخته می شود و برای مردم بسیار با ارزش و قابل احترام بود. پادشاه نیز تحت تاثیر صحبت های اطرافیان دستور داد تا برای فیل خانه مجللی بسازند و غذای فیل را از بهترین مواد موجود در کشور تهیه نمایند. همچنین چند نفر نیز مسئول نگهداری از فیل سفید شدند. نگهداری از فیل حتی در دوره جانشین پادشاه نیز  ادامه داشت. در واقع آنها بدون آنکه بدانند این فیل چه سودی دارد و برای چه از آن نگهداری می شود متحمل هزینه های سنگین برای مراقبت و نگهداری از فیل شده بودند. این در حالی بود که کشور دارای مشکلات مالی بسیار بود. در واقع این هزینه ها تنها به این دلیل که تاکنون برای نگهداری فیل بهای سنگینی پرداخت شده بود صرف می شدند.

داستان کنکورد

هواپیمای کنکورد

هواپیمای مافوق صوت کنکورد در مارس ۱۹۶۹ در شهر تولوز فرانسه در میان استقبال و انتقادهای موجود برای نخستین بار پرواز کرد. این هواپیما که محصول مشترک دو کشور فرانسه و بریتانیا است، قادر بود با سرعتی حدود دو برابر سرعت صوت یا عدد ماخ ۲ پرواز کند.

در پروژه کنکورد هر دو طرف قرارداد یعنی بریتانیا و فرانسه از مدتها قبل میدانستند تجارت این هواپیما مافوق صوت هرگز به صرفه نبوده و پروژه به لحاظ مالی شکست خورده است، اما کماکان به صرف مبالغ هنگفت ادامه دادند. رها کردن پروژه به منزله پذیرفتن شکست بود. چون تا آن موقع پول زیادی خرج شده بود و همچنین توجیه می شد که باید مقداری بیش تر خرج شود تا پروژه تمام شود.

خطای شناختی هزینه هدر رفته

کمی به نقطه مشترک این دو داستان که از لحاظ تاریخی فاصله زیادی دارند فکر کنید. به نظر شما چه نقطه مشترکی دارند؟ بسیاری از ما نیز در زندگی روزمره خود با چنین اشتباهی روبرو هستیم. زمان زیادی را صرف تحصیل در رشته ای می کنیم که هیچ علاقه ای به آن نداریم. برای مدت های طولانی در یک رابطه عاطفی غلط و پر از ناراحتی باقی می مانیم به این علت که هزینه زیادی از لحاظ عاطفی بابت آن پرداخت کرده ایم. برای زنده نگه داشتن پروژه ای که از لحاظ مالی بهره وری ندارد و در آینده نیز امکان سوددهی کمی دارد و تنها به علت فرار از شکست، هزینه می کنیم. شما نیز ممکن است چنین موقعیت هایی را تجربه کرده باشید و یا در چنین موقعیتی قرار داشته باشید.

به چنین رفتارهایی، خطای هزینه هدر رفته گفته می شود. نقطه مشترک در همه این تجربه ها این است که افراد به دلیل هزینه هایی (مالی، عاطفی، زمانی و … ) که تا کنون پرداخت کرده اند حاضر نیستند از ادامه فعالیت غیر مفید و نادرست خود دست برداند. این خطا با نام های دیگری همچون اثر فیل سفید و سندرم کنکورد نیز شناخته می شود.

خطرناک ترین حالت خطای هزینه ی هدر رفته زمانی است که زمان، پول، انرژی و یا عشق زیادی صرف چیزی کرده باشیم. این هزینه دلیلی می شود برای ادامه دادن، حتی اگر با موضوعی محکوم به شکست سر و کار داشته باشیم. هر چه بیشتر هزینه کنیم هزینه ی هدر رفته بیشتر می شود و بیشتر مجبور می شویم ادامه دهیم. همچنین این خطا مختص به افراد معمولی و یا شرکت های کوچک نیست و حتی ممکن است افراد نخبه و یا حتی کشورها نیز دچار چنین خطایی شوند.

برای رهایی از این خطا باید هزینه هایی را که تا امروز پرداخته ایم را نادیده بگیریم. فعالیت و وضعیت فعلی را خود را بدون هزینه هایی که تا کنون صرف کرده ایم و با دقت بیشتر بررسی نماییم و درباره ادامه روند و صرف هزینه در آینده تصمیم گیری نماییم.

منابع:

  1. parhizkar
  2. eligasht
  3. wikipedia
  4. sharifitabar
  5. رولف دوبلی، عادل فردوسی پور، بهزاد توکلی، علی شهروز. هنر شفاف اندیشیدن. نشر چشمه. 1394

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *